Dominikanie w Elblągu od XIII do połowy XVI wieku

Fundacja klasztoru dominikanów w Elblągu (1239 r.) miała miejsce niedługo po lokacji miasta. Bracia kaznodzieje odgrywali ważną rolę w życiu religijnym i społecznym tego ośrodka w średniowieczu, a ich kościół na stałe wpisał się w sylwetę miasta. Klasztor elbląski należał do ważnych placówek w ramach kontraty pruskiej i całej prowincji polskiej zakonu. Kryzys w życiu wewnętrznym wspólnoty nastąpił pod wpływem rozwoju reformacji w mieście. W późniejszym czasie zakonnicy nie zdołali go przełamać, co ostatecznie doprowadziło do opustoszenia konwentu. Książka przedstawia dzieje klasztoru od jego założenia aż do upadku fundacji w połowie XVI w.

Spis treści

Wstęp .  9

1. Temat pracy . . . 9

2. Stan badań . . 10

3. Źródła . . 13

4. Metoda i konstrukcja pracy . . 17

Rozdział 1. Fundacja Klasztoru Dominikanów i jego miejsce w przestrzeni miasta . 19

1.1. Fundacja klasztoru i warunki jego funkcjonowania . . 23

1.2. Miejsce klasztoru w topografii sakralnej Elbląga . . 31

1.3. Podstawy materialne funkcjonowania konwentu .  35

1.4. Budowa oraz wyposażenie kościoła i klasztoru . .50

Rozdział 2. Organizacja i funkcjonowanie konwentu .  77

2.1. Organizacja wewnętrzna – funkcje i urzędy . . 77

2.2. Pieczęcie zakonne przeora i konwentu . . 85

2.3. Liczebność konwentu. . . 89

2.4. Pochodzenie społeczne zakonników . .  91

2.5. Pochodzenie terytorialne zakonników . . 95

2.6. Narodowość zakonników . . 97

2.7. Rola klasztoru w ramach kontraty pruskiej i prowincji polskiej zakonu .103

Rozdział 3. Życie religijne i relacje klasztoru z otoczeniem społecznym . 112

3.1. Życie religijne konwentu . .. 112

3.2. Działalność duszpasterska i związki z mieszczaństwem . . 119

3.3. Kontakty z organizacjami cechowymi i bractwami . . 126

3.4. Aktywność zakonników poza miastem. . 130

Rozdział 4. Życie intelektualne zakonników . . 137

4.1. Szkoła klasztorna . .. 137

4.2. Studia zakonników . . . 143

4.3. Biblioteka klasztorna . . . 147

Rozdział 5. Kryzys i upadek fundacji oraz próby odzyskania kościoła i klasztoru . . 157

5.1. Rozwój reformacji i kryzys wewnętrzny w klasztorze. . .  157

5.2. Upadek fundacji . .162

5.3. Próby odzyskania kościoła i klasztoru . . 166

Zakończenie . . . 173

Summary .  176

Aneksy .  179

1. Wybrane dokumenty dotyczące Klasztoru Dominikanów w Elblągu . 179

2. Wykaz przeorów i podprzeorów klasztoru . .  . 193

3. Wykaz lektorów, kursorów i magistrów studentów oraz zakonników

wysłanych na studia zagraniczne z klasztoru w Elblągu . 194

4. Wykaz innych zakonników sprawujących funkcje w klasztorze w Elblągu . 195

5. Wykaz zakonników, którzy otrzymali święcenia jako członkowie

konwentu w Elblągu . . 196

6. Spis alfabetyczny zakonników związanych z klasztorem w Elblągu .. 197

7. Zapisy testamentowe dla dominikanów w Elblągu . 211

8. Pochodzenie terytorialne zakonników w Elblągu .  215

9. Pochodzenie społeczne zakonników w Elblągu . . 216

10. Pieczęcie przeora i konwentu w Elblągu .  217

Wykaz skrótów . . 222

Bibliografia . .. 224

Indeks osobowy . . . 247

Indeks nazw geograficznych . .. 261