Prawo środowiska w dobie wyzwań lokalnych i globalnych

Księga jubileuszu stanowi wyraz uznania dla dorobku naukowego Profesor Janiny Ciechanowicz-McLean, a także dla Jej wkładu w rozwój doktryny prawa ochrony środowiska. Zebrane w tomie artykuły ukazują wielowymiarowe podejście do zagadnień środowiskowych – zarówno z perspektywy prawa krajowego, jak i międzynarodowego – z naciskiem na humanistyczny i systemowy wymiar ochrony środowiska.

Podstawowym przesłaniem księgi jest wielokrotnie powtarzana przez Panią Profesor teza, że ochrona środowiska nie stanowi celu samego w sobie, lecz służy nadrzędnej wartości, jaką jest dobro człowieka – jego życia, zdrowia, dobrobytu duchowego i materialnego. Artykuły podejmują refleksję nad dążeniem do spójnych rozwiązań legislacyjnych, które mogłyby skutecznie przeciwdziałać rozproszeniu i niespójności prawa ochrony środowiska. Istotny jest także aspekt funkcji społecznej i ewolucji instytucjonalnej prawa ochrony środowiska. Monografia zwiera teksty uznanych badaczy prawa ochrony środowiska, którzy poruszają istotne i aktualne zagadnienia, w tym między innymi postulat ustanowienia ustawy organicznej w dziedzinie ochrony środowiska – rozwiązania, które wymagałoby zmian konstytucyjnych, ale w przyszłości mogłoby znacząco przyczynić się do większej przejrzystości i stabilności regulacji publicznych. Rozważania zawarte w księdze obejmują również instytucjonalne aspekty ochrony środowiska. Autorzy analizują charakterystykę stosunków pracy w organach administracji i instytucjach środowiskowych, zwracając szczególną uwagę na formę powołania na kierownicze stanowiska oraz na specyfikę wynikającego z niego stosunku pracy w sektorze publicznym. Silnie wybrzmiewa również globalny kontekst ochrony środowiska – zwłaszcza w świetle zagrożeń wynikających ze zmian klimatycznych, które – jak podkreśla raport ONZ z 2022 roku – stanowią jedno z najpoważniejszych i najbardziej dalekosiężnych zagrożeń dla systemów naturalnych i społecznych. Kryzys klimatyczny wymusza nie tylko nowe podejście legislacyjne, ale również głęboką refleksję nad relacjami między państwami a wspólnotą międzynarodową. Ważnym wątkiem podejmowanym w księdze jest także kwestia suwerenności państw w erze globalizacji, która jest coraz silniej ograniczana i kształtowana przez prawo międzynarodowe, instytucje globalne oraz wspólne zobowiązania, takie jak ochrona praw człowieka czy środowiska. Ta nowa jakość stosunków międzynarodowych czyni z klasycznie rozumianej suwerenności kategorię relacyjną i współzależną – bardziej otwartą na współpracę niż na izolację.

Maciej Nyka

Justyna Przedańska

Spis treści

Wykaz skrótów | 7

Słowo wstępne (Maciej Nyka, Justyna Przedańska) | 15

O Jubilatce | 19

Ewa Bagińska

Paulina Wyszyńska-Ślufińska

O (nie)odpowiedzialności cywilnej w razie obawy

przed zachorowaniem spowodowanej zanieczyszczeniem środowiska | 23

Anna Barczak

Ochrona praw człowieka w działaniach

klimatycznych ze szczególnym uwzględnieniem prawa litewskiego | 37

Tomasz Bąkowski

Czy regulacje prawa ochrony środowiska można uporządkować? | 61

Anna Borowska

Anna Wolska-Bagińska

Polski model odpowiedzialności podmiotów

zbiorowych za przestępstwa przeciwko środowisku | 73

Ewelina Cała-Wacinkiewicz

Wojciech Szczepan Staszewski

Prawo międzynarodowe narzędziem ochrony środowiska.

O zawartych przez Polskę bilateralnych umowach

o współpracy transgranicznej i międzyregionalnej | 89

Agnieszka Górka

Monika Adamczak-Retecka

Soft law jako instrument kształtujący

ramy rynku zielonego wodoru w Unii Europejskiej | 107

Marek Górski

Samokontrola środowiskowa przedsiębiorcy | 121

Spis treściJoanna Kiraga

Odpowiednie warunki akustyczne na terenach przeznaczonych

na cele rekreacyjno-wypoczynkowe | 139

Małgorzata Polkowska

Prawo międzynarodowe a suwerenność państw | 151

Justyna Przedańska

Samorząd terytorialny jako gwarant bezpieczeństwa ekologicznego | 165

Wojciech Radecki

Całościowe ustawy o środowisku

w Niemczech, Austrii, Czechach, Słowacji i Polsce | 187

Jakub Stelina

Powołanie jako podstawa nawiązania stosunku pracy

w organach administracji i instytucjach ochrony środowiska | 213

Andrzej Szmyt

Próba zmiany Konstytucji RP

(w związku z agresją Rosji przeciwko Ukrainie) | 231

Hanna Wolska

Michał Biliński

Koncepcja zrównoważonego

rozwoju w polskim ładzie korporacyjnym | 253

Marta Woźniak

Krajobraz jako europejskie dobro publiczne | 267

O Autorach | 283