Regulamin przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji, naruszaniu godności i dóbr osobistych pracowników oraz naruszaniu zasady równego traktowania

Przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawców do przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji i poszanowania godności oraz innych dóbr osobistych pracowników, a także przestrzegania zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Wymaga to nie tylko znajomości obowiązujących regulacji, ale także opracowania i wdrożenia własnych rozwiązań uwzględniających specyfikę branży oraz warunki i organizację pracy. Obowiązująca od 5 listopada 2026 r. nowelizacja Kodeksu pracy nakłada na pracodawców obowiązek dostosowania swoich zarządzeń wewnętrznych do nowych wymagań prawnych.

Publikacja zawiera praktyczny komentarz do znowelizowanych przepisów Kodeksu pracy. Porządkuje wiedzę na temat obowiązków pracodawcy, zasad postępowania w przypadku zgłoszenia niepożądanych zachowań oraz roli odpowiednich procedur wewnętrznych.

Gotowe wzory dokumentów, w tym wzór zarządzenia wprowadzającego regulamin, ułatwiają przygotowanie i wdrożenie rozwiązań dostosowanych do potrzeb danej organizacji. Materiały te stanowią praktyczną pomoc w przygotowaniu dokumentacji związanej z przeciwdziałaniem niepożądanym zjawiskom w środowisku pracy, a także w tworzeniu przejrzystych zasad zgłaszania i rozpatrywania nieprawidłowości oraz podejmowania działań zapobiegawczych i naprawczych.

Dodatkową zaletą opracowania jest suplement elektroniczny zawierający wzory wszystkich dokumentów w edytowalnym formacie MS Word. Korzystanie z suplementu wymaga systemu operacyjnego Windows i pobrania przez Internet programu instalacyjnego (.exe). Szczegółową instrukcję postępowania zamieszczono w książce.

Spis treści

Wykaz skrótów .. 7

Wstęp .. 9

1. Zmiany przepisów Kodeksu pracy w zakresie definiowania zjawisk niepożądanych .. 10

2. Zmiany przepisów Kodeksu postępowania cywilnego .. 13

I. Zakres zastosowania zasady równego traktowania i zakazu dyskryminacji ….15

II. Zakaz dyskryminacji a zakres informacji, których pracownik musi udzielić

pracodawcy ….21

III. Równe traktowanie w zatrudnieniu a dyskryminacja…25

IV. Formy naruszenia zasady równego traktowania i zakazu dyskryminacji

– podstawowe definicje….29

1. Dyskryminowanie bezpośrednie … 29

2. Dyskryminowanie pośrednie … 30

3. Dyskryminacja przez założenie i dyskryminacja przez skojarzenie …. 31

4. Zachęcanie innej osoby do naruszania zasady równego traktowania w zatrudnieniu

i dyskryminowania innych pracowników .. 32

5. Molestowanie … 32

6. Molestowanie seksualne …. 33

V. Ogólne zasady dotyczące naruszenia zasady równego traktowania

oraz zakazu dyskryminacji…35

1. Działania stanowiące naruszenie zasady równego traktowania

w zatrudnieniu …..35

2. Działania nienaruszające zasady równego traktowania w zatrudnieniu …. 35

VI. Kryteria dyskryminacyjne ….37

1. Dyskryminacja ze względu na płeć…. 38

2. Dyskryminacja ze względu na wiek.. 42

3. Dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność ..43

4. Dyskryminacja ze względu na wyznanie i religię … 45

5. Dyskryminacja ze względu na przynależność związkową …. 47

6. Dyskryminacja ze względu na przekonania polityczne .. 48

7. Dyskryminacja ze względu na narodowość, rasę i na pochodzenie etniczne … 49

8. Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną…. 49

9. Dyskryminacja ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony

oraz ze względu na zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy . 50

VII. Uprawnienie do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę

lub za pracę o jednakowej wartości ….53

VIII. Środki ochrony przeciw naruszeniom zasady równego traktowania ..57

1. Odszkodowanie i zadośćuczynienie na mocy art. 183d Kodeksu pracy ..57

2. Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez wypowiedzenia z winy pracodawcy

oraz odszkodowanie na mocy art. 183d Kodeksu pracy .. 59

3. Sankcje określone w ustawie o związkach zawodowych … 60

4. Naruszenie zasady równego traktowania wobec osób świadczących pracę na podstawie

umów cywilnoprawnych . 60

IX. Mobbing – charakterystyka zjawiska ….63

X. Mobbing – uprawnienia pracownika …..69

XI. Naruszenie godności i dóbr osobistych pracownika ..77

XII. Obowiązek pracodawcy w zakresie systematycznego przeciwdziałania naruszeniu

zasady równego traktowania w zatrudnieniu oraz mobbingowi ….85

1. Zalecenia dla pracodawców …. 86

2. Działania prewencyjne pracodawcy …. 87

3. Działania szkoleniowo-doradcze .. 89

4. Diagnoza sytuacji w zakładzie pracy pod kątem działań niepożądanych .. 90

5. Wewnętrzna procedura przeciwdziałająca niepożądanym zjawiskom

w miejscu pracy …. 90

6. Postępowanie w sprawie skargi … 91

7. Postępowanie przed komisją wyjaśniającą … 92

8. Obowiązek ochrony danych osobowych zarówno ofiary, jak i potencjalnego mobbera . 92

XIII. Obowiązek udzielania pracownikom informacji w zakresie równego traktowania

w zatrudnieniu ….95

1. Informacja dotycząca równego traktowania w zatrudnieniu .. 95

2. Informacja dotycząca możliwości zatrudnienia w pełnym lub w niepełnym

wymiarze czasu pracy oraz o wolnych miejscach pracy … 100

Wzory ..103

Zarządzenie Pracodawcy w sprawie wprowadzenia „Regulaminu przeciwdziałania

mobbingowi, dyskryminacji, naruszaniu godności i dóbr osobistych pracowników

oraz zasady równego traktowania” oraz dokumentów powiązanych … 105

Regulamin przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji, naruszaniu godności

i dóbr osobistych pracowników oraz zasady równego traktowania ….107

Oświadczenie pracownika o zapoznaniu się z „Regulaminem przeciwdziałania

mobbingowi, dyskryminacji, naruszaniu godności i dóbr osobistych pracowników

oraz zasady równego traktowania” … 115

Procedura prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawach zgłoszeń

dotyczących mobbingu, dyskryminacji, molestowania i naruszenia dóbr osobistych … 116

Regulamin pracy komisji wyjaśniającej … 121

Formularz zgłoszenia dotyczący mobbingu, dyskryminacji, molestowania

lub naruszenia dóbr osobistych …. 125

Protokół czynności sporządzony w toku postępowania wyjaśniającego … 128

Rejestr zgłoszeń dotyczących mobbingu, dyskryminacji, molestowania

i naruszenia dóbr osobistych….. 130

Oświadczenia pracowników….. 131

Bibliografia ….135