Plan kont z komentarzem dla instytucji kultury wyd. VI 2026, Pietrzak ODDK

Wnikliwy komentarz do planu kont instytucji kultury dla praktyków.

W publikacji:

1. Szczegółowy opis funkcjonowania poszczególnych kont:wykaz typowych operacji księgowanych na danym koncie w korespondencji z kontem przeciwstawnym (oraz zapisami równoległymi)

   zasady prowadzenia ewidencji analitycznej

   opis charakteru salda oraz jego prezentacji w bilansie lub rachunku zysków i strat

   zasady wyceny oraz rodzaje dowodów będących podstawą księgowania.

2. Wzorcowy wykaz kont syntetycznych z proponowaną analityką. Dodatkowo – autorska propozycja wyodrębnienia ewidencyjnego dotacji unijnych w zakładowym planie kont instytucji.
3. Ewidencja kosztów oraz przychodów w układzie zadaniowym.
4. Pełny wzorzec zarządzenia w sprawie zasad (polityki) rachunkowości.

Najnowsze wydanie książki zostało zaktualizowane na dzień 1 lutego 2026 r. oraz poszerzone o nowe zagadnienia, w tym m.in.:

• wzorcowy plan kont dla instytucji kultury obejmujący konta bilansowe i pozabilansowe z analityką i przypisanymi znacznikami JPK_KR_PD (JPK_CIT),
• nowy rozdział omawiający ewidencję bilansową i pozabilansową środków trwałych ze wskazówkami dotyczącymi przygotowania ksiąg do raportowania JPK_ST_KR – od 1 stycznia 2026 roku czynni podatnicy VAT są obowiązani do przygotowania ewidencji do raportowania w formie pliku JPK_ST_KR stanu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych figurujących w księgach rachunkowych na bilans otwarcia 2026 oraz ich zakupów i likwidacji w ciągu 2026 roku,
• nowy rozdział dotyczący zasad planowania i rozliczania dotacji podmiotowych kasowo i memoriałowo,
• rozbudowana analityka kont w zespole 4 związana z kosztami zaliczanymi do kosztów uzyskania przychodów (KUP) i niezaliczanymi do kosztów uzyskania przychodów (NKUP),
• poszerzenie zagadnień związanych z ujmowaniem pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych oraz finansowych,
• wprowadzenie nowych kont pozabilansowych w zespole 9 dla potrzeb rozliczania dotacji oraz CIT.

Cennym rozwinięciem publikacji jest suplement elektroniczny, który zawiera szereg niezbędnych dokumentów przygotowanych w edytowalnym formacie umożliwiającym dostosowanie do indywidualnych potrzeb:

• rozbudowany wzór polityki rachunkowości
• dokumentacja sprawozdania finansowego – wzory bilansu, rachunku zysków i strat, zestawienia zmian w funduszu własnym, rachunek przepływów pieniężnych, kompletna informacja dodatkowa, wprowadzenie, dodatkowe informacje i objaśnienia zgodne z wymogami ustawy o rachunkowości
• wzór zarządzenia wewnętrznego wprowadzającego zasady planowania w instytucji kultury wraz z wzorami dokumentów związanych z tworzeniem, analizą i wykonaniem planu finansowego,
• arkusze kalkulacyjne pomagające w ewidencji wykorzystania dotacji,
• zestawienie pomocnicze dla instytucji kultury pomocne w wypełnieniu CIT-8 i CIT-8/O.

Stan prawny: 1 luty 2026 r.

Spis treści

Wykaz użytych skrótów …9

Wstęp .11

Rozdział 1. Podstawy prawne działania instytucji kultury .17

1.1. Obowiązujące w instytucjach kultury podstawowe akty prawne i regulacje 17

1.2. E-sprawozdanie finansowe w instytucji kultury. Obowiązek badania i ogłaszania

sprawozdania finansowego w świetle ustawy o rachunkowości .19

1.3. Prawa i obowiązki głównego księgowego w instytucji kultury ..28

1.4. Prawa i odpowiedzialność kierownika jednostki

za księgi rachunkowe oraz inne obowiązki nałożone ustawami dotyczącymi

rachunkowości ..29

1.5. Obsługa księgowa instytucji dokonywana przez JST ..31

Rozdział 2. Podstawowe zasady rachunkowości….33

2.1. Zasady rachunkowości.33

2.2. Rozwiązania w ustawie o rachunkowości przewidziane do wyboru

przez kierownika jednostki .34

Rozdział 3. Ewidencja bilansowa i pozabilansowa środków trwałych ..37

3.1. Ewidencja środków trwałych w strukturze JPK_ST_KR …37

3.2. Możliwe uproszczenia ewidencji środków trwałych zawarte w polityce

rachunkowości jednostki .45

Rozdział 4. Komentarz do planu kont ..51

4.1. Zespół 0 „Aktywa trwałe” …51

4.2. Zespół 1 „Środki pieniężne i kredyty” .126

4.3. Zespół 2 „Rozrachunki i roszczenia” ..139

4.4. Zespół 3 „Materiały i towary” ..187

4.5. Zespół 4 „Koszty wg rodzaju i ich rozliczenie”199

4.6. Zespół 5 „Koszty według zadań, miejsc powstawania i ich rozliczenie” ..231

4.7. Zespół 6 „Produkty i rozliczenia międzyokresowe” 252

4.8. Zespół 7 „Przychody i koszty ich osiągnięcia”…265

4.9. Zespół 8 „Fundusze, rezerwy i wynik finansowy” .292

Rozdział 5. Zasady ewidencji wydatków sfinansowanych dotacjami celowymi

w instytucjach kultury …315

5.1. Podstawy prawne wyodrębnienia ewidencyjnego dotacji.315

5.2. Projekt zarządzenia dotyczący unormowania rozliczania dotacji z UE

w księgach rachunkowych instytucji kultury..316

5.3. Przykłady księgowania dotacji z UE …318

Rozdział 6. Zasady planowania w instytucjach kultury oraz ewidencja wykonania

planów finansowych w ewidencji pozabilansowej .325

6.1. Podstawy prawne planowania w instytucji kultury …325

6.2. Przekroczenie kosztów a korekta planu finansowego ..327

6.3. Zaciąganie zobowiązań przez instytucje kultury…..327

6.4. Sprawozdania z wykonania planu rocznego w instytucjach kultury

(art. 265 ufp) ….328

6.5. Projekt zarządzenia kierownika jednostki dotyczącego zasad planowania

w instytucji kultury …328

6.6. Ewidencja pozabilansowa wykorzystania dotacji podmiotowej kasowo …329

6.7. Ewidencja pozabilansowa wykorzystania dotacji podmiotowej memoriałowo ..330

6.8. Ewidencja pozabilansowa wykonania rocznego planu finansowego ..330

Rozdział 7. Zarządzenie kierownika instytucji kultury dotyczące polityki

rachunkowości …333

Rozdział 8. Zasady inwentaryzacji i kontroli majątku w instytucjach kultury ..361

8.1. Podstawy prawne inwentaryzacji …361

8.2. Obowiązki kierownika jednostki dotyczące inwentaryzacji .361

8.3. Komisja inwentaryzacyjna i zespoły spisowe….362

8.4. Dokumentacja dotycząca inwentaryzacji zapasów i środków trwałych..363

8.5. Organizacyjne przygotowanie inwentaryzacji zapasów/środków trwałych ..363

8.6. Uproszczenia dotyczące inwentaryzacji …364

8.7. Inwentaryzacja materiałów bibliotecznych i archiwaliów..364

8.8. Inwentaryzacja muzealiów ..365

8.9. Inwentaryzacja wyposażenia objętego ewidencją pozabilansową ilościowo-

-wartościową albo tylko ilościową .367

8.10. Informatyczne wspomaganie inwentaryzacji …369

8.11. Sposób, terminy i częstotliwość inwentaryzacji rocznej..369

Rozdział 9. Podatek dochodowy od osób prawnych w instytucjach kultury ..373

9.1. Orzecznictwo aparatu skarbowego dotyczące opodatkowania dochodów

jednostek korzystających ze zwolnienia warunkowego przewidzianego

w art. 17 ust. 1 pkt 4 updop ….373

9.2. Sposób ustalania wyniku podatkowego w instytucjach kultury ..375

9.3. Rozliczenie dochodu podatkowego w CIT-8/O .376

9.4. Podatek należny .377

9.5. Zaliczki miesięczne lub kwartalne na podatek.377

9.6. Strata podatkowa a podatek od wydatków niestatutowych ..378

9.7. Przykłady rozliczenia dla potrzeb wypełnienia deklaracji CIT-8 i CIT-8/O

podatku dochodowego …378

Rozdział 10. Nota podatkowa ..379

Rozdział 11. Przewodnik sporządzenia sprawozdania z przepływów środków

pieniężnych metodą pośrednią .381

Bibliografia ..385

Wykaz kont syntetycznych wraz z proponowaną analityką

i znacznikami bilansowymi i podatkowymi (CIT) dla instytucji kultury ..387