Opis
Kompleksowa edukacja seksualna
red. Karolina Lutkiewicz
Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego
Kompleksowa edukacja seksualna jest rozumiana jako ciągły proces uczenia się trwający przez całe życie, który integruje poznawcze, fizyczne, emocjonalne i społeczne aspekty seksualności. Niniejsza publikacja wyrasta z holistycznego rozumienia seksualności, odwołującego się do standardów Światowej Organizacji Zdrowia oraz międzynarodowych dokumentów dotyczących praw człowieka. W tym ujęciu edukacja seksualna nie jest dodatkiem do wychowania czy edukacji zdrowotnej, lecz jednym z jej ważnych elementów, istotnym także z perspektywy profilaktyki zdrowia psychicznego i przeciwdziałania przemocy. Celem tej publikacji jest wsparcie osób prowadzących zajęcia z zakresu seksualności przez dostarczenie narzędzi dydaktycznych i refleksyjnych. Mają one pomagać w przekazywaniu wiedzy, lecz także w rozwijaniu krytycznego myślenia oraz tworzeniu bezpiecznej przestrzeni do rozmowy z młodymi ludźmi – opartej na wzajemnym szacunku, podmiotowym traktowaniu osób uczestniczących oraz otwartości i uważności na różnorodność ich doświadczeń. Książka ma charakter teoretyczno-praktyczny i stanowi próbę spojrzenia na współczesną edukację seksualną przez zintegrowanie trzech kluczowych filarów: podstaw teoretycznych, metodyki oraz ćwiczeń warsztatowych. Zależało nam na stworzeniu publikacji, która będzie nie tylko porządkować wiedzę, lecz także realnie wspierać osoby prowadzące warsztaty w planowaniu i realizowaniu angażujących, inkluzywnych i odpowiedzialnych działań edukacyjnych. Struktura książki odpowiada trzem podstawowym pytaniom: dlaczego edukacja seksualna jest potrzebna, jak powinna być prowadzona oraz w jaki sposób można ją realizować w praktyce.
Spis treści
Wstęp . . . 9
CZĘŚĆ I
RAMY TEORETYCZNE
Rozdział 1. Kompleksowa edukacja seksualna: wprowadzenie . . 13
Zuzanna Jastrzębska, Magdalena Wójcik-Dalmata
1.1. Kompleksowa edukacja seksualna – definicja i znaczenie . 13
1.2. Międzynarodowe wytyczne i standardy . . 16
1.2.1. Edukacja seksualna w kontekście systemowym i społecznym . . 18
1.3. Definicje edukacji seksualnej w polskiej literaturze naukowej . .19
1.4. Kluczowe korzyści z kompleksowej edukacji seksualnej . 23
1.5. Podstawa naukowa dla kompleksowej edukacji seksualnej .. 25
1.5.1. Efekty kompleksowej edukacji seksualnej – przegląd badań . 25
1.5.2. Zalecenia eksperckie i ograniczenia . . 28
1.5.3. Perspektywy badawcze i ograniczenia . . 29
1.6. Bariery i wyzwania w implementacji KES . . 30
1.6.1. Zróżnicowanie podejść w Europie . 30
1.6.2. Bariery i wyzwania w implementacji kompleksowej edukacji
seksualnej (KES) .. 31
1.6.3. Kluczowe obszary działań rekomendowane w literaturze przedmiotu .34
Rozdział 2. Podstawowe zasady kompleksowej edukacji seksualnej . 37
Wiktoria Puczyńska, Natalia Tecmer
2.1. Edukacja seksualna dostosowana do wieku . . 37
2.1.1. Implementacja KES dostosowanej do wieku w kontekście etapów rozwoju
psychoseksualnego, poznawczego i społeczno-emocjonalnego .. 40
2.1.2. Spiralny model edukacji – rozwój przez powtarzanie
i pogłębianie treści . . 44
2.2. Inkluzywność – uwzględnienie różnorodności . .. 45
2.2.1. Znaczenie inkluzywności w KES . . . 46
2.2.2. Kompetencje osoby edukującej wspierające inkluzywność . . 51
2.2.3. Strategie wspierające inkluzywność . . 54
2.3. Bezpieczeństwo psychologiczne jako fundament profesjonalnej
edukacji seksualnej . . 56
2.3.1. Tworzenie bezpiecznej przestrzeni . .. 56
2.3.2. Aksjologiczne fundamenty profesjonalnej edukacji seksualnej . . 60
2.4. Zaangażowanie społeczności . . 62
2.4.1. Kompleksowe podejście do tworzenia zdrowej szkoły .. 62
2.4.2. Włączanie społeczności . . . 63
2.5. Edukacja seksualna oparta na dowodach naukowych . . 65
2.5.1. Podejście oparte na dowodach naukowych jako fundament
profesjonalnej edukacji seksualnej . . 65
2.5.2. Projektowanie skutecznych interwencji edukacyjnych .. 67
2.6. Perspektywy edukacji seksualnej w Polsce:
edukacja zdrowotna a standardy międzynarodowe . . 70
2.6.1. Spójność z wytycznymi międzynarodowymi . .. 71
2.6.2. Różnice w zakresie komponentu biomedycznego i reprodukcyjnego .. 72
2.6.3. Skutki psychospołeczne braku inkluzywności – perspektywa zdrowia
psychicznego . 73
2.6.4. Międzynarodowy konsensus naukowy . 73
Rozdział 3. Zakres tematyczny kompleksowej edukacji seksualnej . 75
Magdalena Wójcik-Dalmata, Karolina Lutkiewicz
3.1. Międzynarodowe standardy – główne obszary i założenia . 75
3.1.1. Relacje i związki . 76
3.1.2. Wartości, prawa, kultura i seksualność .. 77
3.1.3. Rozumienie płci . 78
3.1.4. Przemoc i bezpieczeństwo . 79
3.1.5. Umiejętności dla zdrowia i dobrego samopoczucia 80
3.1.6. Ciało człowieka i rozwój . . . 82
3.1.7. Seksualność i zachowania seksualne . .84
3.1.8. Zdrowie seksualne i reprodukcyjne . .. 86
3.2. Struktura programu zajęć z kompleksowej edukacji seksualnej . . 89
3.3. Przegląd kluczowych tematów i celów nauczania z podziałem
na grupy wiekowe . .. 99
CZĘŚĆ II
PLANOWANIE I PRZYGOTOWANIE WARSZTATÓW
Rozdział 1. Struktura i planowanie warsztatów . .. 121
Karolina Budzińska, Natalia Tecmer
1.1. Tworzenie bezpiecznego i inkluzywnego środowiska . . 121
1.1.1. Reprezentacja różnorodności (inkluzywność) . 121
1.1.2. Neuroróżnorodność – co warto wiedzieć? Indywidualne potrzeby
osób uczestniczących . 138
1.1.3. Tworzenie bezpiecznej przestrzeni – wprowadzenie do pracy
z kodeksem grupowym . 145
1.1.4. Propozycje ćwiczeń na początek warsztatów – rozgrzewka . 150
1.2. Elementy angażujących warsztatów .. 153
1.2.1. Metody zwiększające zaangażowanie osób uczestniczących .. 153
1.2.2. Zasady skutecznego prowadzenia warsztatów . . 156
1.3. Narzędzia do ewaluacji warsztatów i uzyskiwania informacji zwrotnej . 164
1.3.1. Słowna i pisemna informacja zwrotna.
Jak zapytać i co z nią zrobić? . . 165
1.3.2. Obserwacja i inne metody alternatywne. Jak zauważyć to,
czego nie powiedziano? . 167
1.3.3. Przykłady ćwiczeń ewaluacyjnych . . 168
Rozdział 2. Cechy i kompetencje osoby edukującej o seksualności . .171
Kamila Bobel
2.1. Umiejętności i cechy niezbędne do prowadzenia warsztatów
edukacji seksualnej . 172
2.1.1. Kompetencje merytoryczne . .. 172
2.1.2. Komunikatywność . .. 173
2.1.3. Życzliwe zaciekawienie . . 173
2.1.4. Świadomość siebie i własnych przekonań (autorefleksyjność) . 174
2.1.5. Asertywność i umiejętność stawiania granic . 175
2.1.6. Umiejętność skłaniania do refleksji i krytycznego myślenia . 175
2.1.7. Budzenie zaciekawienia . 176
2.1.8. Umiejętność angażowania i zarządzania oporem . . 176
2.1.9. Empatia i zrozumienie . .177
2.1.10. Autorytet oparty na relacji . .. 177
2.1.11. Znajomość aktualnych zjawisk społecznych . 178
2.1.12. Pokora wobec własnej niewiedzy . . 179
2.1.13. Elastyczność . 179
2.2. Radzenie sobie z własnymi uprzedzeniami . . 180
2.2.1. (Samo)świadomość . .181
2.2.2. Regularna autorefleksja nad swoimi wartościami, przekonaniami
i reakcjami – wewnętrzne porządki .182
2.2.3. Poszerzanie własnej perspektywy .. 183
2.2.4. Wymiana doświadczeń – regularna współpraca i superwizja jako
fundament profesjonalizmu . . 184
2.3. Szkolenie i stały rozwój zawodowy . 185
2.4. Ciągły proces rozwoju – refleksyjna praktyka zawodowa . 189
Rozdział 3. Technologiczne aspekty edukacji seksualnej . .197
Karolina Lutkiewicz, Barbara Otta
3.1. Integracja edukacji cyfrowej . . 197
3.1.1. Media społecznościowe jako kanał edukacji seksualnej . . 198
3.1.2. Kampanie edukacyjne w mediach społecznościowych . 201
3.2. Wykorzystanie technologii jako narzędzia angażującego . 205
3.2.1. Gamifikacja i gry symulacyjne . . . 205
3.2.2. Aplikacje mobilne i rozwiązania na rzecz mobilnego zdrowia .208
3.2.3. Platformy edukacyjne online (webinaria i kursy) . 210
3.2.4. Wirtualne tablice .. . 211
3.2.5. Multimedia (wideo, mikrolekcje, komiksy) . . 212
3.3. Etyczne i psychologiczne aspekty edukacji seksualnej online .. 215
3.3.1. Dezinformacja, algorytmy i krytyczne myślenie . 216
3.3.2. Prywatność i bezpieczeństwo w sieci . . 219
3.3.3. Tworzenie bezpiecznej przestrzeni online . . 221
Rozdział 4. Rozwiązywanie problemów i radzenie sobie w trudnych sytuacjach .. 227
Milena Barna, Karolina Budzińska
4.1. Zapewnienie psychologicznego bezpieczeństwa osobom uczestniczącym
w warsztatach . . 227
4.1.1. Praktyki tworzenia bezpiecznej i odważnej przestrzeni
sprzyjającej rozwojowi . . 229
4.1.2. Porozumienie bez przemocy . .. 231
4.2. Rozwiązania najczęstszych wyzwań . 233
4.2.1. Praca z osobami doświadczającymi oporu, trudnych emocji,
reakcji obronnych . 233
4.2.2. Empatyczne interwencje: jak reagować na płacz, lęk, milczenie .. 239
4.2.3. Jak odpowiadać na pytania, w tym te z pogranicza prywatności
i kontrowersyjne 240
4.2.4. Inne trudności . . 245
4.2.5. Strategie motywowania grupy i radzenia sobie z oporem . . 246
4.3. Reagowanie na ujawnienia przemocy lub doświadczenia traumy 249
4.3.1. Edukacja seksualna uwzględniająca doświadczenie traumy . 249
4.3.2. Podstawy pierwszej reakcji i bezpiecznego kontaktu . 251
4.3.3. Granice odpowiedzialności osoby edukującej – co mówić,
a czego nie mówić . . 255
4.3.4. Przepisy prawne: zgłoszenia, dokumentacja, procedury szkolne 257
CZĘŚĆ III
EDUKACJA SEKSUALNA W PRAKTYCE –
PRZYKŁADY ĆWICZEŃ WARSZTATOWYCH
Warsztat 1. Zrozumieć seksualność: ciało, emocje, relacje . . 264
Warsztat 2. Prawa, równość i różnorodność: tożsamość i orientacje 285
Warsztat rozszerzający. Tożsamość płciowa i orientacja seksualna . 292
Warsztat 3. Społeczne i kulturowe uwarunkowania seksualności .. 300
Warsztat 4. Relacje i komunikacja – nawiązywanie zdrowych relacji .. 313
Warsztat 5. Ciało i dojrzewanie – rozwój psychoseksualny . .326
Warsztat 6. Antykoncepcja i decyzje prokreacyjne . .338
Warsztat 7. Zdrowie seksualne: choroby przenoszone drogą płciową i profilaktyka . 351
Warsztat 8. Przemoc seksualna, wykorzystywanie i molestowanie:
bezpieczeństwo i wsparcie . . . 364
Warsztat 9. Seksualność i technologie: bezpieczeństwo cyfrowe i dobrostan . 373
Warsztat 10. Warsztat podsumowujący cykl zajęć z edukacji seksualnej . . 381
Słownik pojęć . . 391
Bibliografia . . . 397












Opinie
Na razie nie ma opinii o produkcie.