Ekonomia współdzielenia i mikromobilność w logistyce miast i stref podmiejskich w Polsce

Dr Agnieszka Szmelter-Jarosz, adiunkt w Katedrze Logistyki Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Gdańskiego, zajmuje się logistyka miast i stref podmiejskich, mobilnością współdzieloną i mikromobilnością oraz ich wpływem na codzienne funkcjonowanie użytkowników tych obszarów. Monografia „Ekonomia współdzielenia i mikromobilność w logistyce miast i stref podmiejskich w Polsce” stanowi rezultat jej kilkuletnich badan prowadzonych w ramach projektów NCN Sonata 16 oraz Miniatura 3. Autorka analizuje oddziaływanie współdzielonych form mobilności na przepływy osób i rzeczy w polskich miastach i obszarach podmiejskich, łącząc perspektywę ekonomii behawioralnej z podejściem mixed methods. Publikacja, w której Agnieszka Szmelter-Jarosz porządkuje pojęcia, prezentuje wyniki badan empirycznych oraz wskazuje możliwe kierunki zmian w logistyce miejskiej w Polsce, ma charakter zarówno poznawczy, jak i aplikacyjny. Jest to książka o zmianie: o nowych modelach przemieszczania się, o przepływach osób i rzeczy, ale tez o tym, jak trafniej projektować i lepiej rozumieć miejska codzienność.

Spis treści

Podziękowania . . 11

Przedmowa . .. 13

Wprowadzenie metodologiczne . .. 15

Rozdział 1. Współczesne miasto i strefa podmiejska .. 35

1.1. Miasto jako jednostka osadnicza i centrum wzrostu . . 35

1.2. Miasto jako system . . . 43

1.3. Prawo do miasta . . 47

1.4. Typy miast . .. 51

1.4.1. Miasto globalne (ang. global city) .  . 53

1.4.2. Miasto jednostek sąsiedzkich (ang. neighbours city) .. 54

1.4.3. Miasto osobiste (ang. micropolis) .. 55

1.4.4. Miasto podwójne (miasto bliźniacze, ang. twin-city) jako forma

tzw. miast-zlepieńcow .. 55

1.4.5. Drugie miasto, miasto towarzyszące (ang. second city),

miasto satelickie (ang. satellite city) .56

1.4.6. Miasto regionalne (ang. regional city), miasto-region (ang. city-region) . . 57

1.4.7. Miasto modernistyczne (ang. modernistic city) . 58

1.4.8. Inteligentne miasto (ang. intelligent city) . 60

1.4.9. Miasto nauki (ang. science city) .. 61

1.4.10. Miasto kreatywne (ang. creative city) . . 62

1.4.11. Miasto zrównoważone (ang. sustainable city) . . 64

1.4.12. Miasto przyjazne (ang. friendly city) . .. 65

1.4.13. Miasto sprawiedliwe (ang. just city, fair city) . . 66

1.4.14. Miasto sprawiedliwości naprawczej (ang. restorative city) ..67

1.4.15. Miasto powolne (ang. slow city) . .. 67

1.4.16. Miasto zdrowe (ang. healthy city) .  . 68

1.4.17. Miasto szczęśliwe (ang. happy city) .  69

1.4.18. Miasto cyrkularne (ang. circular city) . . 69

1.4.19. Miasto zielone, miasto ogród (ang. green city, city-garden, garden city) .71

1.4.20. Miasto ekologiczne (ang. eco-city) . 72

1.4.21. Miasto gąbka (ang. sponge city) .  72

1.4.22. Miasto spolaryzowane (ang. polarised city) .. 73

1.4.23. Miasto konsumpcyjne (ang. consumption-oriented city) . . 74

1.4.24. Miasto dostępne (ang. accessible city) . 74

1.4.25. Miasto regenerujące się (ang. regenerative city) . . 75

1.4.26. Miasto odporne/ prężne/ sprężyste (ang. resilient city) .  76

1.4.27. Miasto adaptywne (ang. adaptive city) . . 77

1.4.28. Miasto zwarte (ang. compact city) . . 78

1.4.29. Miasto rozproszone (ang. dispersed city) .. 78

1.4.30. Miasto 15-minutowe (i podobne koncepcje oparte na

izochronach, ang. 15-minute city) .. 78

1.4.31. Miasto w mieście (ang. mixed-use) .. 79

1.4.32. Inne koncepcje .  . 80

1.5. Strefy podmiejskie (ang. suburbs, suburban zone) .  81

Rozdział 2. Logistyka miast i stref podmiejskich . . 89

2.1. Logistyka, niedoskonałości rynku i ekonomia behawioralna .. 89

2.2. Interesariusze, użytkownicy i aktorzy . . 100

2.3. Procesy i zasoby w mieście . . 106

2.4. Zakres logistyki miasta i strefy podmiejskiej . . 118

Rozdział 3. Ekonomia współdzielenia i mikromobilność .  139

3.1. Ekonomia współdzielenia . . 140

3.2. Mikromobilność .  156

3.3. Współdzielona mobilność .  174

3.4. Logistyka partycypacyjna i logistyka tłumu . . 187

3.5. Ekonomia współdzielenia i mikromobilność w logistyce miasta i MOF  199

3.5.1. Właściwe zasoby .  . 207

3.5.2. Właściwa ilość .  . 207

3.5.3. Właściwy czas . .. 208

3.5.4. Właściwe miejsce .. . 208

3.5.5. Właściwy koszt .  209

3.5.6. Zasoby rzeczowe . . 210

3.5.7. Zasoby ludzkie .  . 211

3.5.8. Zasoby informacyjne .  . 211

3.5.9. Zasoby finansowe .  . 211

3.5.10. Użytkownicy miasta jako aktorzy współtworzący .  . 212

3.5.11. Władze publiczne jako aktorzy regulacyjni i integrujący .  213

3.5.12. Sektor prywatny jako operator innowacji . 213

3.5.13. Organizacje pozarządowe jako moderatorzy społeczni .. 214

3.5.14. Efekty zewnętrzne (ang. externalities) . . 214

3.5.15. Asymetria informacji . . . 215

3.5.16. Dobra publiczne i dobra klubowe .. 215

3.5.17. Paradygmat efektywności systemowej . 215

Rozdział 4. Ekonomia współdzielenia i mikromobilność

w polskich miastach i MOF .  217

4.1. Logistyka w polskich miastach i strefach podmiejskich . . . 217

4.2. Ekonomia współdzielenia i mikromobilność w Polsce . .  237

4.3. Mobilność współdzielona i logistyka tłumu w Polsce – ogólny zarys .  250

4.4. Ekonomia współdzielenia i mikromobilność w Polsce w świetle badań

empirycznych …261

Rozdział 5. Eksploracja potencjalnych zmian w zakresie wykorzystania

ekonomii współdzielenia i mikromobilności w logistyce miast i MOF w Polsce . 283

5.1. Eksploracja zachowań konsumentów indywidualnych . . 283

5.2. Eksploracja zachowań przedsiębiorców . . 299

5.3. Symulacja wpływu potencjalnych zmian w zachowaniach osób

i przedsiębiorstw na logistykę miasta i MOF . . 309

5.4. Przyszłość ekonomii współdzielenia i mikromobilności w logistyce miast

i stref podmiejskich w świetle zrealizowanych badań .  326

Zakończenie . .. 341

Załączniki

1. Kwestionariusz ankiety dla użytkowników miast i stref podmiejskich .  347

2. Kwestionariusz ankiety dla przedsiębiorców – potencjalnych klientów

logistyki tłumu w kanale C2B i B2B . . 357

3. Dane demograficzne uczestników ankiety CAWI (użytkownicy miasta)

i ankiet Statista Global Consumer Survey – Polska . .. 361

4. Dane demograficzne uczestników ankiety CAWI (przedsiębiorstwa) . . 367

Bibliografia . .. 371

Spis tabel . . . 417

Spis rysunków . .. 419